ตรีชวา

ต้นตรีชวา (พืชสมุนไพรและไม้ประดับ)

ชื่อสามัญ : White Shrimp Plant
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Justicia betonica L. (หรือ Nicoteba betonica)
วงศ์ : ACANTHACEAE
ชื่ออื่น : หางกระรอก, หางแมว, เขียวพระสุจริต

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้นตรีชวา เป็นพืชไม้พุ่ม สูงประมาณ 0.5-1 เมตร  มีกิ่งและลำต้นเล็ก แตกออกเป็นออกเป็นพุ่มเป็นไม้กลางแจ้ง เจริญเติบโตได้ดีในดินทั่วๆ ไปทุกประเภท ขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด หรือ การปักชำกิ่ง

ใบตรีชวา ใบเดี่ยว ออกตรงข้ามรูปรี กว้าง 2-2.5 ซม. ยาว 6-8 ซม. ปลายและโคนแหลม

ดอกตรีชวา  ออกดอกเป็นช่อแท่งตั้งที่ปลายยอด เรียวแหลม กลีบสีขาวแซมเขียว แน่นตลอดช่อ แต่ละดอกมีใบประดับรูปหัวใจ สีขาวลายเขียว 3 ใบ กลีบดอกเป็นหลอดเล็ก ปลายแยกเป็น 2 ส่วน ส่วนบนมี 2 กลีบ ส่วนกลีบล่างมี 3 กลีบ ออกดอกได้ตลอดปี

ผลตรีชวา กลมขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย สีเขียว ไม่มีก้าน เมื่อแก่แตกได้

นอกจากปลูกเป็นไม้ประดับแล้ว ยังมีสรรพคุณเป็นยา โดยเฉพาะใบที่มีลวดลายสวยงามนั้น คนยุคก่อนนำมาตำสมานแผลสด รักษากลากเกลื้อน โรคเรื้อน ริดสีดวง ขับปัสสาวะ ดับพิษโลหิตแก้ริดสีดวงทวาร ขับปัสสาวะ

วิธีและปริมาณที่ใช้ดับพิษโลหิต ขับปัสสาวะโดยใช้ทั้งต้น 1 กำมือ หรือประมาณ 10-15 กรัม ล้างน้ำให้สะอาดในน้ำเดือด 1 ลิตร นานประมาณ 15 นาที กรองเอาน้ำดื่มเช้า-เย็น

ส่วนเหนือดินของตรีชวา  มีสารประกอบพวก Triterpenoid glycosides ซึ่งนักวิทยาศาสตร์พิสูจน์แล้วว่า สารนี้มีคุณสมบัติในการลดรอยแผลเป็น มีฤทธิ์ช่วยสมานแผล เร่งการสร้างเนื้อเยื่อ และลดการอักเสบที่ผิวหนัง

สรรพคุณตามตำรายาไทย

ใช้ใบ ราก และต้น ดับพิษโลหิต สมานบาดแผล แก้ริดสีดวงทวาร และขับปัสสาวะ นอกจากนี้ในวรรณคดีเรื่อง รามเกียรติ์ (ตอนพระลักษณ์ถูกหอกโมกขศักดิ์) มีการกล่าวถึง “สังกรณีตรีชวา” เป็นหนึ่งในตัวยาสำคัญ

ที่มา:สมุนไพรดอทคอม