เทียนดอก (หรือเทียนบ้าน)
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Impatiens balsamina L.
ชื่อวงศ์ : Balsaminaceae
ส่วนที่ใช้เป็นยา : ใบทั้งสดและแห้ง ยอดสด ต้นและรากสด เมล็ดแห้ง
ลักษณะภายนอก
ลำต้นอวบน้ำและค่อนข้างโปร่งแสง ออกดอกออกผลแล้วต้นจะตาย ใบเดี่ยวเรียงสลับรอบลำต้น รูปวงรี ขอบใบหยักฟันเลื่อย ดอกเดี่ยวหรือเป็นกระจุก ออกที่ซอกใบ กลีบดอกมีสีชมพู แดง ม่วง ขาว ผลเป็นผลแห้ง เมื่อแก่จัดจะแตกออก เปลือกผลม้วนขมวดขึ้น และดีดเมล็ดที่ค่อนข้างกลมสีน้ำตาลออกมา เพื่อช่วยกระจายพันธุ์
รสยาและสรรพคุณยาไทย
ส่วนใหญ่หมอจีนใช้ใบของเทียนดอกขาว ตำพอกเล็บขบ และปวดตามนิ้วมือ นิ้วเท้า ถอนพิษปวดแสบ ปวดร้อน
วิธีใช้เทียนดอกพอกแก้ฝี
คุณสามารถทำเองได้ง่ายๆ ด้วยวิธีดังนี้
- ใช้ใบและดอกสด: นำใบสด (ประมาณ 5-10 ใบ) หรือดอกสด (ประมาณ 1 กำมือ) มาล้างให้สะอาด
- ตำให้ละเอียด: ตำจนเป็นเนื้อละเอียด
- สูตรผสมพิเศษ (ถ้ามี): บางตำราแนะนำให้ผสมน้ำตาลทรายแดงเล็กน้อย (ประมาณ 1/4 ช้อนชาต่อตัวยา 1 แก้ว) เพื่อช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดูดหนอง
- วิธีพอก: นำกากที่ตำได้มาพอกบริเวณหัวฝีหรือแผลพุพอง วันละ 3 ครั้ง หรือเปลี่ยนยาวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) จนกว่าอาการจะดีขึ้น
ข้อควรรู้และคำแนะนำเพิ่มเติม
- ความรู้สึกขณะพอก: เมื่อเริ่มพอกอาจรู้สึกร้อนบริเวณที่พอกหรือรู้สึกเหมือนตัวยากำลังดูดฝี (เต้นตุ๊บๆ) ซึ่งถือเป็นอาการปกติ
- ความรวดเร็วในการรักษา: หากพอกตั้งแต่เริ่มเป็นฝีใหม่ๆ ฝีมักจะยุบตัวลงอย่างรวดเร็ว แต่หากฝีเริ่มมีหนองมากแล้ว ยาจะช่วยเร่งให้ฝีแตกและระบายหนองออกมาได้ง่ายขึ้น
- ระวังรอยเปื้อน: น้ำคั้นจากเทียนดอกมีสีติดทนนาน ควรระวังไม่ให้เปรอะเปื้อนเสื้อผ้า
- ข้อควรระวัง: ไม่ควรบีบหรือเค้นฝีด้วยตัวเองเพราะอาจทำให้เชื้อแพร่กระจาย และหากฝีมีขนาดใหญ่หรือมีอาการรุนแรง (เช่น มีไข้) ควรปรึกษาแพทย์
หากฝีมีขนาดใหญ่มาก มีไข้สูง หรืออาการไม่ดีขึ้นภายใน 1 สัปดาห์ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม
ที่มา:med.tu.ac.th
