มะเกี๋ยง (Syzygium nervosum DC. var. paniala (Roxb) หรือ Cleistocalyx nervosum var. paniala) เป็นไม้ยืนต้นพบมากในป่าทางภาคเหนือของไทย อยู่ในวงศ์ Myrtaceae เช่นเดียวกับลูกหว้าขาว (Cleistocalyx nervosum var. nervosum) ต่างกันที่จำนวนดอกในช่อดอกของมะเกี๋ยงมี 3 ดอกขณะที่ดอกลูกหว้ามีจำนวนมากกว่าแต่มีขนาดเล็กกว่า นับเป็นผลไม้พื้นบ้านทางภาคเหนือมีรสชาติเปรี้ยวอมหวานเมื่อผลสุกแล้วจะเสียง่าย ชาวบ้านนิยมนำมารับประทานสด ใส่ต้มยำ และแปรรูปเป็นน้ำผลไม้ ไวน์ แยม มะเกี๋ยงแช่อิ่ม เป็นต้น
ชื่อ “มะเกี๋ยง” คำว่า “มะ” หมายถึง ต้นไม้หรือผลไม้บางอย่าง คำว่า “เกี๋ยง” หมายถึง เดือนแรกของปีนับทางจันทรคติ เมื่อรวมกัน “มะเกี๋ยง” หมายถึง ต้นไม้หรือผลไม้ทางภาคเหนือที่น่าจะมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับเดือนอ้ายของทางภาคเหนือ ในวัฒนธรรมล้านนา มีการบริโภคผลมะเกี๋ยงอย่างแพร่หลายทั้งเป็นผลไม้ และเป็นสมุนไพรรักษาโรค เช่น เปลือกและราก นำมาใช้รักษาโรคสันนิบาต (โรคพาร์กินสัน) เปลือกมาต้มกับน้ำใช้อมแก้/บรรเทาปากเปื่อย เจ็บคอ ส่วนผลสุกนำมากินเพื่อให้ชุ่มคอ
“มะเกี๋ยง” เป็นพืชภายใต้โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริในสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) มีชื่อวิทยาศาสตร์ คือ Cleistocalyx nervosum var. paniala อยู่ในวงศ์ Myrtaceae มีลักษณะเป็นพืชเฉพาะถิ่นที่พบได้ทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย อยู่ในกลุ่มผลไม้พวกตระกูลเบอร์รี่ ต้นมะเกี๋ยงจะออกผลผลิตช่วงฤดูฝน ผลสุกสามารถรับประทานได้ ผลมีขนาดเล็กรูปร่างกลมรี เนื้อน้อย รสชาติเปรี้ยวอมหวานและฝาดเล็กน้อย เมื่อสุกผลจะมีสีม่วงเข้ม มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว
ประโยชน์และสรรพคุณมะเกี๋ยง
- แก้อาการท้องเสีย
- แก้โรคผิวหนัง (ต้มเปลือก)
- ช่วยรักษาแผลให้หายเร็ว (ต้มเปลือก)
- เป็นยาระบาย
- แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ
- ใช้เป็นยาฝาดสมาน
- แก้ปวดท้อง
- แก้ปากนกกระจอก
- รักษาหลอดเลือด
- รักษาโรคมะเร็ง
- ช่วยเสริมสร้างกระดูก และฟัน
- ช่วยควบคุมการหดตัว และคลายตัวของกล้ามเนื้อ
- รักษาสภาพของเยื่อบุผิวที่อวัยวะต่างๆ
- ช่วยบำรุงประสาท
- ป้องกันโรคเหน็บชา
- ป้องกันโรคข้ออักเสบ
- รักษาโรคความจำเสื่อม
- รักษาโรคพาร์กินสัน
- ช่วยในการดูดซึมวิตามินบี12
- ช่วยให้เลือดแข็งตัวเมื่อเกิดบาดแผล
- ช่วยการเต้นของหัวใจ
- ป้องกันการเกิดโรคหัวใจ
- ช่วยป้องกันต้อกระจก
- ช่วยชะลอการแก่ก่อนวัย
- ช่วยป้องกันโรคเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ
- ช่วยสังเคราะห์ acetylcholine
- ช่วยลดความเสี่ยงการเกิดโรคมะเร็ง
- ช่วยลดริ้วรอย
- ช่วยลดฝ้า
- ช่วยลดจุดด่างดำ
- ช่วยห้ามเลือด
- ทำให้แผลหายเร็วขึ้น
- ช่วยลดน้ำตาลในเลือด
มะเกี๋ยง เป็นพืชที่สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งส่วนของผล เมล็ด และลำต้น การใช้ประโยชน์จากผลมะเกี๋ยงในด้านอาหาร พบว่า ผลมะเกี๋ยงนิยมนำมาบริโภคทั้งรูปผลสด และผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูป เปลือก ต้นยังสามารถนำมาต้มน้ำย้อมผ้า ให้สีน้ำตาลอมแดง ใบ นำมาต้มเป็นน้ำย้อมผ้า ให้สีน้ำตาลอ่อน หรือ น้ำตาลเข้ม เนื้อไม้ ค่อนข้างแข็ง ใช้แปรรูปเป็นไม้ปูพื้น ไม้ชายคา ไม่วงกบ รวมถึงแปรรูปเป็นเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ และเมล็ด ยังสามารถนำมาใช้สกัดน้ำมันสำหรับใช้ประกอบอาหาร หรือ ใช้เป็นส่วนผสมเครื่องสำอาง น้ำหอม และผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมอื่นๆ
รูปแบบและขนาดวิธีใช้
แก้ท้องเสีย ท้องเดิน ปวดท้อง โดยการนำเปลือกต้นมาต้มกับน้ำ ใช้ดื่ม 3 เวลา เช้า กลางวัน เย็น หรือ จะใช้เปลือกต้นนำมาต้มกบน้ำอาบ ช่วยแก้โรงผิวหนังต่างๆ ผลสุกใช้รับประทานสดๆ ช่วยในการระบาย แก้จุกเสียดแน่นเฟ้อ แก้ปากนกกระจอก เปลือกต้น (ด้านใน) ใช้ถากให้เป็นขุยเล็กๆ ใช้ทา หรือ ประคบแผลช่วยห้ามเลือด และทำให้แผลหายเร็วขึ้น ลดฝ้า และจุดด่างดำ โดยนำผลมะเกี๋ยง มาฝานเป็นแผ่นใช้ทาบริเวณจุดด่างดำเป็นประจำ ใช้ควบคุม และลดน้ำตาลในเลือด โดยการนำใบสด 3-7 ใบ มาต้มในน้ำ 1 ลิตร นาน 15-20 นาที แล้วกรองเอากากออก นำน้ำที่ได้มาใช้ดื่ม ครั้งละ 1 แก้ว ก่อนอาหาร เช้า-เย็น ติดต่อกัน 3-5 วัน
ที่มา:disthai.com
