งานวิจัยชี้ผลไม้และพืชไทยหลายชนิด เช่น มังคุด ลูกหม่อน มะขามป้อม มะม่วงหาวมะนาวโห่ และข้าวก่ำ อาจมีส่วนช่วยดูแลสมองและชะลอสมองเสื่อมได้ในอนาคต
ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ประสาทวิทยา ผู้เชี่ยวชาญระบบประสาทและสมอง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โพสต์ผ่านเพจ “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” ระบุว่า แม้งานวิจัยเกี่ยวกับผลไม้ต่างประเทศ เช่น แครนเบอร์รี (Cranberry) จะมีจำนวนมากกว่า เนื่องจากมีงบประมาณและการสนับสนุนเชิงพาณิชย์ที่ชัดเจน แต่พืชและผลไม้ไทยหลายชนิดก็มีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจไม่แพ้กัน
มะม่วงหาวมะนาวโห่ ผลไม้สีเข้มที่อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ
มะม่วงหาวมะนาวโห่อุดมไปด้วยสารแอนโทไซยานิน (Anthocyanins) และสารฟีนอลิก (Phenolic Compounds) ในปริมาณสูง โดยเฉพาะผลสุกที่มีสีม่วงเข้มหรือดำ งานวิจัยจากนักวิชาการไทยหลายสถาบันพบว่า สารสกัดจากผลสุกมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในเซลล์สมอง และสามารถยับยั้งเอนไซม์อะเซทิลโคลีนเอสเทอเรส (Acetylcholinesterase: AChE) ซึ่งช่วยรักษาระดับสารสื่อประสาทอะเซทิลโคลีนที่เกี่ยวข้องกับความจำระยะสั้นไม่ให้ถูกทำลายเร็วเกินไป
ลูกหม่อนไทย สายพันธุ์เชียงใหม่ กับศักยภาพลดการสะสมของเบตาอะไมลอยด์
โดยเฉพาะสายพันธุ์เชียงใหม่ มีสารสำคัญในกลุ่มแอนโทไซยานิน เช่น Cyanidin-3-glucoside, Keracyanin และ Kuromanin งานวิจัยจากสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่าสารสกัดจากลูกหม่อนสายพันธุ์เชียงใหม่สามารถยับยั้งเอนไซม์ BACE-1 ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโปรตีนเบตาอะไมลอยด์ (Beta-amyloid) ในหลอดทดลอง นอกจากนี้ยังช่วยลดการสะสมของเบตาอะไมลอยด์และส่งเสริมการทำงานของระบบประสาทในโมเดลทดลอง
ขณะที่งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยขอนแก่นในสัตว์ทดลองยังพบว่า ลูกหม่อนอาจช่วยปกป้องเซลล์สมองบริเวณฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของการเรียนรู้และความจำ
มังคุด ผลไม้ไทยที่มีงานวิจัยในผู้ป่วยอัลไซเมอร์
มังคุด โดยเฉพาะสารสกัดละลายน้ำจากเปลือกมังคุด มีสารสำคัญในกลุ่มแซนโทน (Xanthones) เช่น Alpha-mangostin และสารโพลีฟีนอลหลายชนิด
จุดเด่นคือมีการศึกษาในผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์จริง ผ่านโครงการ WECAN-AD Study ซึ่งดำเนินการโดยทีมวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล พบว่า การใช้สารสกัดเปลือกมังคุดชนิดละลายน้ำต่อเนื่อง 24 สัปดาห์ ช่วยเพิ่มการตอบสนองของสารต้านอนุมูลอิสระในร่างกาย ลดตัวบ่งชี้ความเสียหายจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน และส่งผลให้คะแนนการประเมินความสามารถด้านการรู้คิด (ADAS-Cog) ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
มะขามป้อม เด่นด้านลดการอักเสบของสมอง
มะขามป้อมมีสารสำคัญ ได้แก่ Gallic acid, Ellagic acid และ Chebulinic acid รวมถึงวิตามินซีตามธรรมชาติ งานวิจัยชี้ว่ามะขามป้อมมีศักยภาพในการปกป้องเซลล์ประสาท ลดภาวะการอักเสบในสมอง (Neuroinflammation) ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่เร่งการเสื่อมของสมองและการสะสมของเบตาอะไมลอยด์ นอกจากนี้ยังมีคุณสมบัติช่วยลดความเครียดจากปฏิกิริยาออกซิเดชัน (Oxidative Stress) ในระดับเซลล์ประสาท ซึ่งเป็นกลไกสำคัญที่เกี่ยวข้องกับโรคสมองเสื่อม
ข้าวเหนียวดำหรือข้าวก่ำ อาจช่วยเสริมความจำในผู้สูงอายุ
แหล่งของสารแอนโทไซยานินเข้มข้น โดยเฉพาะในส่วนรำข้าว ผลการศึกษาแบบ Clinical Trial ในผู้สูงอายุพบว่า การรับประทานข้าวที่มีสารแอนโทไซยานินสูงอย่างต่อเนื่อง ช่วยปรับปรุงความจำด้านการใช้ภาษา (Verbal Memory) และลดระดับสารบ่งชี้การอักเสบในร่างกายอย่าง IL-6 ได้อย่างมีนัยสำคัญ แม้งานวิจัยจะยังมีขนาดไม่ใหญ่มาก แต่ถือเป็นข้อมูลที่น่าสนใจสำหรับการศึกษาเพิ่มเติมในอนาคต
หมอสุรัตน์ ระบุว่า แม้งานวิจัยเกี่ยวกับผลไม้และพืชไทยที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันภาวะสมองเสื่อมจะยังมีจำนวนไม่มากเมื่อเทียบกับต่างประเทศ แต่ข้อมูลที่มีอยู่ในปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของพืชพื้นบ้านไทยหลายชนิด ซึ่งควรได้รับการศึกษาต่อยอดและสนับสนุนมากขึ้น เพื่อสร้างองค์ความรู้ที่เข้มแข็งและเพิ่มโอกาสให้ผลไม้ไทยก้าวสู่เวทีโลกในอนาคต
ที่มา:pptvhd36.com
