สีเสียดเทศ
ชื่อสมุนไพร : สีเสียดเทศ
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น : สีเสียดแขก (ทั่วไป)
ชื่อวิทยาศาสตร์ :Uncaria gambir (Hunter) Roxb..
ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ :Ourouparia gambir (Hunter) Baill., Uruparia gambir (Hunter) Kuntze, Nauclea gambir Hunter
ชื่อสามัญ :Pale catechu, Gambier, Gambir catechu, Terra japonica
วงศ์ :Rubiaceae
ถิ่นกำเนิดสีเสียดเทศ
สีเสียดเทศ เป็นพืชสมุนไพรที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชียบริเวณเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเอเชียใต้ บริเวณประเทศพม่า อินเดีย ลาว กัมพูชา ส่วนในประเทศไทยพบได้ประปราย แต่ไม่มากเท่าสีเสียดไทย ดังนั้นคนไทยจึงนิยมนำสีเสียดไทยไปใช้เป็นสมุนไพรมากกว่าสีเสียดเทศ
ประโยชน์และสรรพคุณสีเสียดเทศ
- ใช้เป็นยาห้ามเลือดที่ออกทางจมูก
- ใช้แก้อาการท้องร่วง
- รักษาแผลเปื่อย
- รักษาริดสีดวงทวาร
- ใช้ทาบริเวณน้ำกัดเท้า
- แก้บิดมูกเลือด
- ใช้ทาสมานแผล
- เป็นยาห้ามเลือด
- แก้ลงแดง
- แก้กำเดา
- ใช้ทำยาอม ยาบ้วนปาก
- รักษาอาการโรคในระบบทางเดินอาหาร
- บรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่เกิดจากการติดเชื้อ
- รักษาอาการเสียงแหบ
รูปแบบและขนาดวิธีใช้
ใช้แก้ท้องร่วง แก้บิดมูกเลือด แก้ลงแดง แก้กำเดา โดยใช้ก้อนสีเสียดเทศ มาบดเป็นผลโดยใช้ประมาณ 0.3-1 กรัม หรือ ทุบเป็นก้อนเล็กๆ พอประมาณต้มกับน้ำดื่มใช้สมานแผล แก้ริดสีดวง ใส่แผลเน่าเปื่อยต่างๆ ใช้ห้ามเลือด โดยใช้ก้อนสีเสียดมาบดเป็นผง ใช้ทา หรือ ใส่บริเวณที่เป็นแผลต่างๆ
ลักษณะทั่วไปของสีเสียดเทศ
- สีเสียดเทศ จัดเป็นไม้เลื้อยเนื้อแข็ง หรือ ไม้พุ่มแกมเถา มีลำต้นเป็นเหลี่ยม ใบเป็นใบเดี่ยวออกตรงข้ามกัน ส่วนบริเวณก้านใบมีหนามงอเหมือนเขาควายยื่นออกมา ลักษณะใบยาวเป็นรูปไข่ ปลายแหลม
- ดอกออกเป็นช่อกระจุกแน่น ช่อดอกกลม ออกดอกตามซอกใบ และมีกลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นหลอดรูปทรงกระบอก กลีบดอกมีสีแดง หรือ สีชมพูเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาวประมาณ 1.25 เซนติเมตร สำหรับผลเป็นรูปกระสวยเมื่อแก่จะแตกออกมาโดยมีเมล็ดอยู่ด้านใน
การขยายพันธุ์สีเสียดเทศ
สีเสียดเทศ สามารถขยายพันธ์ได้โดยการใช้เมล็ด ซึ่งโดยส่วนมากแล้วจะเป็นการขายพันธุ์ตามธรรมชาติมากกว่าการนำมาขยายพันธุ์โดยมนุษย์ ดังนั้นในการนำสีเสียดเทศมาใช้ประโยชน์จึงเป็นการเก็บมาจากธรรมชาติมากกว่าการปลูกไว้ใช้เอง แต่ในปัจจุบันได้เริ่มมีการนำต้นสีเสียดเทศ มาปลูกในเชิงพาณิชย์กันบ้างแล้วในต่างประเทศ
การศึกษาทางพิษวิทยาของสีเสียดเทศ
- ไม่มีข้อมูล
ข้อแนะนำและข้อควรระวัง
เนื่องจากยังไม่มีข้อมูลการศึกษาทางพิษวิทยาของสีเสียดเทศ ดังนั้น ในการใช้สีเสียดเทศสำหรับเป็นสมุนไพรในการบำบัดรักษาโรคนั้น จึงควรระมัดระวังในการใช้เช่นเดียวกันกับการใช้สมุนไพรชนิดอื่นๆ โดยควรใช้ตามปริมาณที่กำหนดไว้ในตำรับตำรายาต่างๆ มีควรใช้ในปริมาณที่มาก หรือ ใช้ติดต่อกันนานจนเกินไป เพราะอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้ สำหรับ เด็ก สตรีมีครรภ์ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่ต้องรับประทานยาต่อเนื่อง ก่อนจะใช้สีเสียดเทศเป็นสมุนไพรสำหรับบำบัดรักษาโรคต่างๆ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ
ที่มา:disthai.com
