คอนสวรรค์ ไม้ประดับเป็นยา

คอนสวรรค์ สรรพคุณและประโยชน์ของต้นคอนสวรรค์

คอนสวรรค์ ชื่อสามัญ : Cypress vine, Cypressvine morning glory, Cardinal creeper, Cardinal vine, Hummingbird vine, Star glory
คอนสวรรค์ ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ipomoea quamoclit L. จัดอยู่ในวงศ์ผักบุ้ง (CONVOLVULACEAE)
สมุนไพรคอนสวรรค์ มีชื่อท้องถิ่นอื่น ๆ ว่า : เข็มแดง แข้งสิงห์ ดาวนายร้อย พันสวรรค์ สนก้างปลา (กรุงเทพฯ), คอนสวรรค์ (เชียงใหม่) เป็นต้น

ลักษณะของคอนสวรรค์

ต้นคอนสวรรค์

มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาเขตร้อน และได้กระจายพันธุ์ไปตามป่าละเมาะหรือที่รกร้างว่างเปล่า ตามไร่นา ขึ้นในที่ระดับความสูงประมาณ 1,200 เมตร จัดเป็นพรรณไม้เลื้อยล้มลุก มีอายุประมาณ 1 ปี ลำต้นเลื้อยพันกัน มีขนาดเล็กเรียวและมีผิวเกลี้ยง เมื่อออกดอกแล้วเถาจะเหี่ยวเฉาตาย ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ดและวิธีการปักชำ เจริญเติบโตได้ในดินทั่วไป แต่จะเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วน ต้องการแสงแดดมากพอสมควร ควรให้น้ำปานกลาง ไม่น้อยหรือแฉะมากเกินไป และควรรดน้ำวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น

ใบคอนสวรรค์

ลักษณะของใบเป็นรูปไข่หรือรูปขอบขนาน ขอบใบจักเป็นแฉกลึกแบบขนนก ข้างละประมาณ 9-19 แฉก ตรงแฉกอาจอยู่ตรงข้ามกันหรือเรียงสลับกัน ใบมีขนาดกว้างประมาณ 1-6 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1-9 เซนติเมตร ส่วนก้านใบยาวประมาณ 8-40 มิลลิเมตร บริเวณโคนก้านมักมีหูใบปลอม[

ดอกคอนสวรรค์

ออกดอกเป็นช่อตามง่ามใบ โดยจะมีดอกอยู่ประมาณ 2-6 ดอก ก้านช่อดอกยาวประมาณ 1.5-14 เซนติเมตร ส่วนก้านดอกยาวประมาณ 5-20 มิลลิเมตร เมื่อเป็นผลใหญ่ขึ้นจะเป็นรูปทรงกระบอก กลีบรองดอกมีลักษณะเป็นรูปขอบขนานหรือเป็นรูปช้อนแกมขอบขนาน ปลายใบ คู่นอกนั้นยาวได้ประมาณ 4-4.5 มิลลิเมตร ส่วนคู่ในจะยาวน้อยกว่าเล็กน้อย ผิวเกลี้ยง กลีบดอกจะเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว มีความยาวได้ประมาณ 2-3 เซนติเมตร ปลายแยกออกเป็นแฉกแหลม 5 แฉก กลีบดอกเป็นสีแดงเข้ม สีชมพู หรือบางทีเป็นสีขาว เกสรเพศผู้และเกสรเพศเมียจะโผล่พ้นกลีบดอก และเกสรเพศผู้จะมีขนอยู่ที่โคน ส่วนรังไข่จะมีลักษณะผิวเกลี้ยง

ผลคอนสวรรค์

ผลเมื่อแห้งและแตกได้ มีลักษณะเป็นรูปไข่ ยาวได้ประมาณ 6-8 มิลลิเมตร ภายในผลมีเมล็ดจำนวนมาก ลักษณะของเมล็ดเป็นรูปขอบขนานแกมรูปไข่ เมล็ดเป็นสีดำหรือสีน้ำตาลดำ มีความยาวประมาณ 5-6 มิลลิเมตร

สรรพคุณของคอนสวรรค์

• ทั้งต้นเป็นยาเย็น ใช้เป็นยานัตถุ์ ยารุ (ทั้งต้น)
• ใช้เป็นยาแก้ไอเป็นเลือดที่เกิดจากการไอแบบเรื้อรังนาน ๆ จนทำให้มีเลือดออก (ไม่ใช่อาการไอเป็นเลือดอันเนื่องมาจากการเป็นวัณโรค) ด้วยการใช้ใบและต้นยาวประมาณ 1 คืบมือผู้ใหญ่ นำมาต้มกับน้ำกะจำนวนตามต้องการจนเดือดประมาณ 5 นาที ใช้ดื่มขณะยังอุ่น ๆ ไปเรื่อย ๆ ต่างน้ำชาทั้งวัน ถ้าต้มดื่มทุกวันจะช่วยทำให้อาการไอเป็นเลือดแบบเรื้อรังค่อย ๆ ดีขึ้นและหายไปในที่สุด (ต้น, ใบ)
• เมล็ดใช้เป็นยาระบาย (เมล็ด)
• เมล็ดใช้เป็นยาบรรเทาอาการปวดท้อง (เมล็ด)
• ใบนำมาตำทำเป็นยาพอกริดสีดวงทวารที่มีเลือดออก (ใบ)
• ทั้งต้นใช้เป็นยารักษาพิษงูกัด (ทั้งต้น)
• ใบนำมาตำพอกเป็นยารักษาฝีฝักบัว (ใบ)
• ใบนำมาตำพอกเป็นยารักษาสิวหัวช้าง (ใบ)

งานวิจัยหลายฉบับระบุว่า สารสกัดจากใบและดอกคอนสวรรค์มีประสิทธิภาพในการกำจัดอนุมูลอิสระ (Free radicals) ได้ดีเยี่ยม ซึ่งอาจพัฒนาไปสู่การใช้ในการชะลอความเสื่อมของเซลล์

ฤทธิ์ต้านการอักเสบ (Anti-inflammatory) มีผลการทดลองในสัตว์ทดลอง พบว่า สารสกัดเมทานอลจากคอนสวรรค์สามารถลดการบวมและการอักเสบได้อย่างมีนัยสำคัญ สอดคล้องกับการใช้ใบพอกฝีในอดีต ฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา (Antimicrobial) พบว่า สารสกัดจากเถาและใบสามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียบางชนิด เช่น Staphylococcus aureus และ Escherichia coli รวมถึงเชื้อราที่ก่อโรคผิวหนัง ฤทธิ์ต้านมะเร็ง (Anticancer Potential) ในปัจจุบัน งานวิจัยเบื้องต้นพบว่า สารสกัดจากคอนสวรรค์มีฤทธิ์เป็นพิษต่อเซลล์มะเร็ง (Cytotoxicity) โดยเฉพาะมะเร็งเต้านมและมะเร็งลำไส้ใหญ่ในระดับหลอดทดลอง โดยสารสกัดจะไปกระตุ้นการตายของเซลล์แบบ Apoptosis (การตายตามธรรมชาติของเซลล์)

คอนสวรรค์เป็นสมุนไพรที่สอดประสานความงามเข้ากับคุณค่าทางยา โดดเด่นทั้งใบและดอกช่วยประดับให้สถานที่สวยสดใส ในขณะที่สารพฤกษเคมีในลำต้นและใบก็เปิดประตูสู่ความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในด้านสุขภาพ ซึ่งรอการศึกษาหาความชัดเจนเพื่อใช้ให้ถูกต้องปลอดภัย จาก “ดาวนายร้อย” ก้าวสู่ “ดาวบนดิน” ที่ใครๆ ก็ปลูกและนำมาใช้ประโยชน์แก่มนุษยชาติได้อย่างยั่งยืน

ที่มา:medthai.com