ใครจะไปคิดว่าดอกไม้ริมรั้วที่เราเห็นกันทุกวันจะมีประโยชน์ขนาดนี้ ?
ดอกอัญชัน หรือ Clitoria ternatea L. มีชื่อเรียกแตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาค เช่น “แดงชัน” (เชียงใหม่) หรือ “เอื้องชัน” (ภาคเหนือ) ดอกมีสีม่วง น้ำเงินเข้ม และบางสายพันธุ์ก็ออกดอกสีชมพู แต่ที่โดดเด่นไปกว่าสีที่สวยก็คือ สารสำคัญที่อยู่ในดอก เช่น แอนโทไซยานิน (Anthocyanin) และกลุ่มฟลาโวนอยด์ อย่าง เควอซิทิน (Quercetin), แคมพ์เฟอรอล (Kaempferol) และ ไมริเซติน (Myricetin) ซึ่งล้วนมีประโยชน์ต่อร่างกายในหลายด้าน
ที่ผ่านมา หลายคนอาจรู้จักดอกอัญชันในฐานะที่เป็นส่วนผสมของอาหารและเครื่องดื่ม แต่ในความจริงดอกอัญชัน สรรพคุณของมันยังครอบคลุมไปถึงการดูแลผิวพรรณและเส้นผม วันนี้ ศิริราชบำรุงเวช จะพาคุณมาเจาะลึกสรรพคุณของดอกอัญชัน ทั้งด้านสุขภาพและการบำรุงเส้นผม พร้อมข้อควรระวังก่อนนำไปใช้
เจาะลึกดอกอัญชันสรรพคุณที่มีต่อสุขภาพ
ในตำราการแพทย์แผนไทยโบราณ ดอกอัญชันถือเป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์ทางยาหลายประการ และในปัจจุบันก็มีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ที่ยืนยันสรรพคุณเหล่านี้มากขึ้น ดังนี้
1.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : ต้านอนุมูลอิสระ (Anti-oxidant)
ดอกอัญชัน อุดมไปด้วยสารแอนโทไซยานิน มีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ที่ช่วยป้องกันการสะสมของไขมัน และลดความเสี่ยงของไขมันพอกตับ นอกจากนี้ยังมีสารฟลาโวนอยด์ (Flavonoid) 3 ที่ช่วยต่อต้านการอักเสบ ยับยั้งการเกิดมะเร็ง และลดไขมันในเลือด
2.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : ชะลอวัย
เมื่ออายุมากขึ้น การสร้างคอลลาเจนในผิวจะลดลง ทำให้เกิดริ้วรอยและความหย่อนคล้อย แต่สารประกอบในดอกอัญชัน อย่างสารฟีนอลิก (Phenolic) มีคุณสมบัติในการช่วยยับยั้งเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมสภาพผิว เช่น เอนไซม์อีลาสเตส (Elastase) เอนไซม์คอลลาจีเนส (Collagenase) และเอนไซม์ไฮยาลูโรนิเดส (Hyaluronidase) ทำให้ผิวมีความยืดหยุ่นมากขึ้น และกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนตามธรรมชาติของผิว ทำให้ผิวดูกระจ่างใสและอ่อนเยาว์ขึ้น
3.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : ลดอาการบวม ฟกช้ำ
สารแอนโทไซยานิน ในดอกอัญชันจะช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานได้ดีขึ้น ทำให้เลือดไปเลี้ยงเซลล์ต่าง ๆ ในร่างกายได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เมื่อเลือดไหลเวียนดีขึ้นก็จะช่วยลดอาการบวมและฟกช้ำในร่างกายได้
4.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : บำรุงสายตา
สารสกัดแอนโทไซยานินในดอกอัญชันมีส่วนช่วยยับยั้งและชะลอการเกิดต้อกระจก แก้ปัญหาสายตาพร่ามัว และภาวะเสื่อมของสายตาจากอายุที่เพิ่มขึ้น ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการมองเห็นให้ดีขึ้นได้
5.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : บำรุงระบบขับถ่าย
สำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูก สามารถใช้รากและเมล็ดของดอกอัญชันมาต้มเป็นยาระบายเพื่อบรรเทาอาการได้ นอกจากนี้สารแอนโทไซยานินยังช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรียอีโคไลในระบบทางเดินอาหาร จึงช่วยบรรเทาอาการท้องเดินที่เกิดจากอาหารเป็นพิษ
ดอกอัญชันสรรพคุณเพื่อการบำรุงเส้นผม
นอกจากดอกอัญชันจะช่วยบำรุงร่างกายแล้ว ดอกอัญชันสรรพคุณต่อเส้นผมนั้น ยังช่วยแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับเส้นผมและหนังศีรษะได้ด้วย ซึ่งสามารถบรรเทาอาการต่าง ๆ ได้ ดังนี้
1.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : ลดอาการผมร่วง
แม้การใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของดอกอัญชันไม่ได้มีฤทธิ์ในการปลูกผมโดยตรง แต่มีคุณสมบัติที่ช่วยชะลอการหลุดร่วงและเสริมความแข็งแรงให้รากผม เพราะสารแอนโทไซยานินช่วยเพิ่มการไหลเวียนโลหิตบนหนังศีรษะ ทำให้รากผมได้รับออกซิเจนและสารอาหารที่จำเป็นมากขึ้น ส่งผลให้รากผมแข็งแรง และยังช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของเส้นผมใหม่ได้อีกด้วย
2.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : กระตุ้นเส้นผมให้ดกดำ
สำหรับผู้ที่มีปัญหาผมหงอกก่อนวัย การย้อมผมด้วยสารเคมีบ่อย ๆ อาจทำให้หนังศีรษะอ่อนแอลง แต่ดอกอัญชันมีสารสกัดด้วยแอลกอฮอล์ ที่มีฤทธิ์กระตุ้นการทำงานของเอนไซม์ไทโรซิเนส (Tyrosinase) ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสร้างเม็ดสีเมลานิน ทำให้เส้นผมดำเงางามเป็นธรรมชาติ ช่วยชะลอปัญหาผมหงอกได้อย่างปลอดภัย
3.ดอกอัญชัน สรรพคุณ : ช่วยให้ผมนุ่มสวย
หนึ่งในปัญหาเรื่องเส้นผมที่พบในวัยทำงานคือผมที่แห้งเสียและแตกปลายง่าย เนื่องจากคนในวัยนี้จะไม่ค่อยมีเวลาในการดูแลตัวเอง ซึ่งสารสกัดจากแอนโทไซยานินในดอกอัญชันจะมีส่วนช่วยให้เส้นผมได้รับสารอาหารอย่างเต็มที่ ส่งผลให้เส้นผมดกดำ มีน้ำหนัก และนุ่มสลวยมากขึ้น
ข้อควรระวังของดอกอัญชันสดที่ต้องรู้ก่อนนำไปใช้
แม้ว่าดอกอัญชันจะมีคุณประโยชน์ที่หลากหลาย แต่การใช้ดอกอัญชันสดก็มีข้อควรระวังบางประการที่ผู้ใช้ควรตระหนัก
ความเสี่ยงต่อสุขภาพ
ผู้ที่กินยาป้องกันการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน เป็นประจำ ไม่ควรทานดอกอัญชันในปริมาณมาก เพราะมีสาร Ternatin D1 ที่มีฤทธิ์ต้านการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด
ความเสี่ยงต่อภายนอก
สำหรับผู้ที่ใช้ดอกอัญชันหมักผม ควรคำนึงถึงความสะอาดของดอกไม้และสารเคมีตกค้างจากแหล่งปลูก และหากมีอาการแพ้ดอกไม้หรือเกสรดอกไม้อยู่แล้ว ควรทดสอบอาการแพ้ก่อนใช้ และควรล้างเศษดอกออกให้หมดหลังการหมักผม เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรค
ดอกอัญชัน สรรพคุณมากมายที่ดีต่อร่างกายและเส้นผม
ดอกอัญชัน สรรพคุณที่หลากหลายเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าเป็นสมุนไพรล้ำค่าที่ครอบคลุมการดูแลสุขภาพได้ครบครัน ไม่ว่าจะเป็นการต้านอนุมูลอิสระ การชะลอวัย การบำรุงสายตา ระบบขับถ่าย และดูแลเส้นผมให้แข็งแรง ลดการหลุดร่วง พร้อมช่วยให้ผมดกดำเป็นธรรมชาติ
ที่มา:sirirajbrv.com
